Тырысқақ – бұл «vibrio cholerae» деп аталатын бактерия тудыратын жедел ішек инфекциясы, аса қауіпті инфекциялар тобына жататын жедел жұқпалы ауру.
Ауру адам ағзасынан көп мөлшерде сұйықтық жоғалтып, ауыр сусыздануға алып келеді. Егер уақытында көмек көрсетілмесе, қауіпті асқынуларға соқтыруы мүмкін.
Жұқтыру механизмі – фекальді-оральді, тырысқақ қоздырғыштарының жетекші берілу жолы – су, сирек жағдайда тұрмыстық-байланыс, тағам.
Жұғу жолдары:
- ластанған немесе қайнамаған суды ішу арқылы;
- жуылмаған көкөніс пен жемістерді пайдалану кезінде;
- тағамның дұрыс сақталмауынан;
- ауру адаммен немесе оның пайдаланған заттарымен жанасқанда жұғуы мүмкін.
Тырысқақ вибрионы адам ағзасына зақымдалған тамақ пен суды тұтынған кезде ауыз арқылы енеді. Сондай-ақ, адам тырысқақты науқасқа күтім жасаған кезде қолданған тұрмыстық заттары арқылы жұқтыруы мүмкін.
Ластанған су айдындарында шомылған кезде суды жұтып қойған жағдайда жұғуы мүмкін.
Тырысқақ ауруы интоксикациямен, ағзаның сусыздануымен және нәжісте микробтардың бөлінуімен бірге жүретін жедел энтериттің дамуымен сипатталады.
Бұл инфекция бірнеше сағат ішінде ауыр сусыздандыруға және өлімге әкелуі мүмкін.
Тырысқақ диагнозы ең алдымен клиникалық көрінісі негізінде эпидемиологиялық жағдай және бактериологиялық расталу мәліметтерін ескере отырып қойылады.
Тырысқақтың клиникелық белгілер: қызба (температура – 37оС және одан жоғары), жүрек айну, іш өту, құсу, бас ауруы, бұлщық ет тартылуы, сонымен бірге тырысқақтан қолайсыз елдерден әкелінуін ескеру қажет.
Басқа жіті ішек жұқпаларынан тырысқақ клиникалық ағымының ауырлығымен, жоғары өлім-жітімімен және салыстырмалы түрде қысқа мерзімде ауқымды аумақтарға таралып, халықтың көпшілігіне жұқтыру қабілетімен ерекшеленеді. Осы ерекшеліктері үшін тырысқақ аса қауіпті жұқпалар тобына жатады. Тырысқақтың алдын алу инфекцияның елге әкелінуін болдырмау шараларына негізделген. Сондықтан тырысқақ Казахстан Республикасының аумағында санитариялық қорғау шараларын жүзеге асыруды қажет ететін аурулар тізіміне енгізілген.
Тырысқақтың алдын алу шаралары келесідей:
- жеке гигиена шараларын сақтау;
- тамақ ішер алдында және әжетханаға барғаннан кейін қолды мұқият жуу;
- қайнатылған немесе бөтелкедегі суды ішу;
- ұйымдастырылған демалысқа рұқсат етілген су айдындарында шомылу, ауызға су кіруіне жол бермеу;
- теңіз өнімдерін шикілей пайдаланбу;
- азық-түлік, жеміс-жидек пен көкөністі рұқсат етілген сауда орындарынан сатып алу;
- жемістер мен көкөністерді қайнатылған немесе бөтелкедегі сумен мұқият жуу.
Тырысқақ ауруының белгілері пайда болған жағдайда дереу дәрігерге жүгіну қажет. Медициналық көмекке ерте жүгіну тырысқақты тиімді емдеуге және қолайсыз нәтиженің алдын алуға мүмкіндік береді.
Тырысқақтың алдын алудың негізгі шараларын сақтау арқылы, сіз осы қауіпті жұқпалы ауруды жұқтырудан сақтана алатыныңызды ұмытпаңыз.
Индира Кунбасова,
Жетісу облысы СЭБД басшысының орынбасары.
