Өткен жылы Жетісу облысы өзінің цифрлық экожүйесін құруға нық қадамдар жасады. Цифрлық сервистер, жасанды интеллект және телекоммуникациялық инфрақұрылым жай ғана құрал емес, аймақты басқару мен дамытудың жаңа моделінің құрамдас бөлігі болды, деп хабарлайды Vestnik19.kz тілшісі.
Бүгінде Жетісу тұрғындары мемлекеттік қызметтердің 98%-дан астамын электронды форматта алады. Бұл i-Jetisu және SmartGeoHub платформалары арқылы жүзеге асырылып жатқан мақсатты цифрландырудың нәтижесі. Бұл жүйелер тұрғындарға тек онлайн өтінім беріп қана қоймай, қалалық процестерді нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді.
– Бұл тек мерзімдерді қысқарту мен қағазбастылықтан арылу емес. Электрондық сервистер – бұл азамат пен билік арасындағы сенім, – деп атап өтті Жетісу облыстық цифрлық технологиялар басқармасы.
2025 жылы іске қосылған Ситуациялық орталықтың маңызы зор. Ол аймақ басшылығын нақты уақыт режиміндегі шынайы аналитикамен қамтамасыз етіп, деректерге негізделген шешімдер қабылдауға көмектеседі. Қазір басқарушылар нақты көріністі көріп отыр: кептелістер қайда, мектептер қаншалықты жүктелген, ресурстар қалай жұмсалып жатыр. Бұл енді салдармен күресу емес, болжау және алдын ала басқару.
Интернетке қосылу бұрыннан цифрлық теңдіктің нышанына айналды. Аймақтағы барлық 315 мектеп тұрақты желімен қамтамасыз етілген, бұл қала мен ауыл арасындағы цифрлық алшақтықты жойды.
– Дегенмен, таулы елді мекендердегі байланыс сапасы әлі де мәселе болып қалуда, – дейді аталған басқарма өкілдері. – «Қолжетімді интернет» ұлттық жобасын іске асыру аясында 2027 жылға дейін тағы 16 ауыл желіге қосылады, 158 жаңа талшықты-оптикалық желі тартылып, қоғамдық Wi-Fi бар OneWeb спутниктік станциялары орнатылады.
Аймақ басқару мен қауіпсіздік саласына жасанды интеллектіні (ЖИ) сенімді түрде енгізуде. Талдықорған мен Текелі қалаларында бет-әлпетті танитын 87 интеллектуалды камера орнатылды, автожолдарда тағы 34 аппараттық-бағдарламалық кешен (220 камера) жұмыс істеп тұр, ал 30 камера Алакөл көлінің айналасын бақылайды. ЖИ тек болған оқиғаны көруге ғана емес, инциденттің қай жерде орын алуы мүмкін екенін болжауға мүмкіндік береді. Бұл – проактивті қауіпсіздікке жасалған қадам.
Жетісу облысының әкімі Астанада республикалық БАҚ өкілдері алдында сөйлеген сөзінде атап өткендей, аймақ медицинасына екі негізгі жүйе енгізілді: телерадиологияға арналған PACS және инсульт күдігі туындаған кезде КТ деректерін автоматты түрде талдайтын CerebraAI. CerebraAI диагноз қою уақытын минуттарға дейін қысқартады. Ал нейрохирургияда уақыт – бұл сақталған өмір.
Тағы бір инновация – балабақшалардағы қатысуды Face ID арқылы тіркейтін E-Zhetisu QR жүйесі. — Біз нақты келу көрсеткішін және дұрыс қаржыландыруды көріп отырмыз, – дейді Талдықорған балабақшаларының бірінің директоры.
Цифрлық экономиканың негізі – адамдар. Аймақта хакатондар, курстар мен акселерациялық бағдарламалар өтетін Jetisu Digital IT-Hub белсенді жұмыс істейді. Мұнда жас мамандар бағдарламалауды, машиналық оқытуды және ЖИ-ді меңгеруде.
Сонымен қатар, сарапшылар Қазақстанда ЖИ-дің дамуы еңбек нарығындағы құрылымдық өзгерістерге әкеледі, сондықтан халықтың цифрлық сауаттылығын үздіксіз арттыру қажет деп есептейді. Qazaq Expert Club HR саласындағы сарапшысы Арман Шоқпаровтың айтуынша, алдағы жылдары рутиналық мамандықтардың 35%-ы жойылуы мүмкін.
– Қауіп астында – жаңа бастаған IT-мамандар, колл-орталық қызметкерлері, әкімшілік қызметкерлер, қағаз жұмысы көп заңгерлер. Компаниялар оларды жұмыстан шығармайды, бірақ мұндай жаңа позицияларды ашуды тоқтатады, – деп түсіндіреді А. Шоқпаров.
Зерттеуге сәйкес, Қазақстандағы 80 ірі кәсіпорынның ішінде:
-
97%-ы жасанды интеллект мамандарына деген сұраныстың артуын күтеді;
-
85%-ы қазірдің өзінде мұндай кадрлардың тапшылығын сезінуде;
-
40%-ы ЖИ бойынша сапалы білім беру бағдарламаларының жетіспеушілігін мәлімдейді.
– Нарық білім беру саласына қарағанда жылдамырақ өсуде. Бүгінде ЖИ құралдарымен – ChatGPT, Gemini, DeepSeek, KazLLM-мен жұмыс істеп үйренгендер ұтады. Бұл – жаңа цифрлық сауаттылық, – деп толықтырды сарапшы.
Жетісудың аймақтық билігі ЖИ-ді денсаулық сақтаудан бастап көлікті басқаруға дейінгі барлық негізгі бағыттарға біріктіруге басымдық беріп отыр. Алдағы уақытта 5200 бейнебақылау камерасын орнату және қолданыстағы 800 камераны бірыңғай интеллектуалды жүйеге біріктіру жоспарланған.
– Біз үшін цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект – бұл жай ғана жаңғырту емес, жаңа басқару моделінің өзегі. Біз деректер мен интеллект әрбір адамға қызмет ететін аймақ құрып жатырмыз, – деп түйіндеді цифрлық технологиялар басқармасы.
