Мемлекеттің негізгі заңы – елдің рухы мен бағытын айқындайтын құжат. Жаңа Ата Заңның маңыздылығы оның құқықтық нормаларымен ғана емес, тарихи таным мен ұлттық сананы жаңғыртуымен де ерекшеленеді.
Мемлекеттік тілдегі түпнұсқа – рухани тәуелсіздік белгісі
Жаңа Конституцияның алғаш рет қазақ тілінде түпнұсқа ретінде жазылуы – тарихи әділеттің орнауы. Бұл қадам мемлекеттік тілдің мәртебесін нақты іс жүзінде бекітіп, құқықтық ойлаудың қазақы негізін қалыптастыруға жол ашты.
Преамбулада «мыңдаған жылдық тарихы бар қазақ халқы» деп көрсетілуі – мемлекеттілігіміздің терең тамырын айқындайтын маңызды тұжырым. Бұл – ұлттың тарихи сабақтастығын Ата Заң деңгейінде мойындау деген сөз.
Құрылтай дәстүрі – елдік кеңестің үлгісі
Жаңа саяси реформалар аясында Парламент қызметін ұлттық дәстүрмен сабақтастыра қарау да маңызды. Қазақ халқы ежелден ел тағдырын шешетін мәселелерді Құрылтайда талқылаған. Хандар мен билер, батырлар мен рубасылары бас қосып, ортақ мәмілеге келген.
Құрылтай – тек жиын емес, халықтық кеңес, бірлік пен жауапкершіліктің символы. Бабаларымыз елдік мәселені жеке дара шешпей, ақылдасып, кеңесіп отырған. Бұл – дала демократиясының айқын көрінісі.
Бүгінгі Парламент те – халық өкілдері жиналып, мемлекет тағдырын айқындайтын алаң. Сондықтан Құрылтай ұғымының жаңғыруы ұлттық саяси мәдениеттің сабақтастығын білдіреді. Бұл – дәстүр мен заманауи мемлекеттік басқарудың үндесуі.
Билік тармақтарының теңгерімі
Жаңа Конституция суперпрезиденттік модельден ықпалды Парламенті бар президенттік басқару жүйесіне көшуге мүмкіндік берді. Парламенттің өкілеттігі кеңейіп, Үкіметтің жауапкершілігі артты. Конституциялық Сот қайта құрылып, азаматтардың құқықтарын қорғау тетігі күшейтілді.
Бұл өзгерістер саяси жүйені тепе-теңдікке келтіруге бағытталған.
Әділетті Қазақстанның құқықтық негізі
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Әділетті Қазақстанды құру – бәрімізге ортақ міндет» екенін атап өткен болатын. Жаңа Конституция осы идеяның құқықтық іргетасына айналды.
Ата Заң – қоғам мен биліктің арасындағы жаңа қоғамдық келісім. Онда тарихи тамыр, ұлттық рух, құқықтық мемлекет қағидаттары тоғысқан.
Мәңгілік құжаттың салмағы
Конституцияның қазақ тілінде жазылуы, преамбулада халықтың мыңжылдық тарихының аталуы, Құрылтай дәстүрінің жаңғыруы – мұның бәрі Ата Заңның рухани әрі саяси салмағын арттыра түседі.
Өткенін құрметтеген, бүгінін жүйелеген, болашағына сеніммен қараған ел ғана берік мемлекет құра алады. Жаңа Конституция – сол берік мемлекеттің құқықтық тұғыры.
Бекмұхамет СЕРІКБАЕВ,
Қазақстан Заңгерлер одағының мүшесі
