15 наурызда өткен жалпыхалықтық референдумда қабылданған жаңа Конституция – ел тарихындағы маңызды саяси оқиғалардың бірі. 1 шілдеден бастап күшіне енетін Ата заңдағы өзгерістер мемлекет дамуының жаңа бағытын айқындап, қоғам өміріне тың серпін бермек. Бұл өзгерістер тек құқықтық құжаттың жаңаруы ғана емес, елдің саяси, экономикалық және әлеуметтік жүйесін заман талабына бейімдеуге бағытталған маңызды қадам ретінде бағалануда.
Конституция – кез келген мемлекеттің тірегі, қоғамның басты бағдары. Сондықтан оған енгізілген әрбір өзгеріс халықтың тұрмысына, елдің болашағына тікелей әсер етеді. Жаңа Конституцияның басты артықшылықтарының бірі – адам құқықтары мен бостандықтарына басымдық берілуі. Азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктері күшейіп, заң үстемдігіне ерекше мән берілуде. Бұл өз кезегінде қоғамдағы әділдік қағидаттарының орнығуына ықпал етеді.
Жаңа өзгерістердің тағы бір маңызды тұсы – мемлекеттік басқару жүйесінің жетілдірілуі. Билік тармақтарының тепе-теңдігі сақталып, олардың жауапкершілігі арта түседі. Бұл демократиялық институттардың нығаюына, қоғамдағы ашықтық пен сенімнің қалыптасуына жол ашады. Азаматтардың ел басқару ісіне араласуына мүмкіндік беретін тетіктер кеңейсе, халық пен билік арасындағы байланыс та беки түспек.
Сарапшылардың пікірінше, Конституциялық реформалар елдегі саяси мәдениетті жаңа деңгейге көтеруге ықпал етеді. Себебі заңға құрмет артқан жерде тәртіп те, тұрақтылық та болады. Қоғамда пікір алуандығы мен азаматтық жауапкершілік қалыптасып, халықтың белсенділігі күшейеді. Бұл – өркениетті қоғамның басты белгілерінің бірі.
Экономикалық тұрғыдан алғанда да жаңа Конституцияның маңызы зор. Заң үстемдігі мен құқықтық кепілдіктердің күшеюі инвестициялық ахуалды жақсартады. Кәсіпкерлердің құқығы қорғалып, әділ бәсекеге жол ашылады. Мұндай тұрақтылық шетелдік инвесторлардың сенімін арттырып, жаңа өндіріс орындарының ашылуына, жұмыс орындарының көбеюіне әсер етеді. Ал экономиканың дамуы халықтың әл-ауқатының жақсаруына негіз болады.
Жаңа Конституция әлеуметтік әділеттілікті нығайтуға да бағытталған. Мемлекет пен қоғам арасындағы жауапкершілік айқындалып, әлеуметтік қолдау мәселелеріне ерекше назар аударылады. Әсіресе жастардың, балалардың, мүмкіндігі шектеулі азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктерінің күшеюі – ізгі қоғам құру жолындағы маңызды қадам.
Қоғам ізгілене түсе ме деген сұраққа келсек, бұл ең алдымен заңның орындалуына, азаматтардың құқықтық санасына байланысты. Дегенмен жаңа Конституция осы бағыттағы маңызды алғышарттарды қалыптастырады. Заң алдында бәрінің тең болуы, әділ сот жүйесінің дамуы, адам құқығына құрметтің артуы қоғамдағы сенім мен өзара сыйластықты нығайтады. Мұның бәрі ел ішіндегі тұрақтылық пен бірлікті күшейте түседі.
Тарих көрсеткендей, кез келген елдің дамуы оның заңдарының сапасына байланысты. Егер заң халықтың мүддесіне қызмет етсе, мемлекет те тұрақты әрі қуатты болады. Сондықтан жаңа Конституцияны ел болашағына арналған маңызды стратегиялық құжат деуге толық негіз бар.
Алдағы уақытта жаңа Ата заңның өміршеңдігі оның іс жүзінде қалай жүзеге асатынына байланысты болмақ. Ең бастысы – халықтың сенімі мен елдің бірлігі. Өйткені әділетті қоғам құру тек мемлекеттің ғана емес, әрбір азаматтың жауапкершілігі екенін ұмытпауымыз керек.
Қали ИБРАЙЫМЖАНОВ
