Инфекциялық емес аурулар, созылмалы аурулар деп те аталады, генетикалық, физиологиялық, экологиялық және мінез-құлық сияқты бірнеше факторлардың әсерінен ұзақ және баяу ағынмен және дамумен сипатталатын патологиялар тобы. Бұл аурулар адамның өмір сапасына айтарлықтай әсер етеді және олардың алдын алу мен емдеуге жүйелі көзқарасты қажет етеді.
Инфекциялық емес аурулардың төрт негізгі түрі бар:
Жүрек-қан тамырлары аурулары (ЖҚА):
Бұл санатқа инсульт, инфаркт, стенокардия және гипертония сияқты аурулар кіреді. Олар бүкіл әлемде өлім-жітімнің ең көп таралған себептерінің бірі. ЖҚА-ның алдын алу жүрек жұмысын жақсартуға және негізгі қауіп факторларының бірі болып саналатын семіздіктің алдын алуға көмектесетін диеталық терапияны қамтиды. ЖҚА қаупін азайту үшін майлы, калориялы, тәтті, қуырылған және тұзды тағамдарды тұтынуды азайту маңызды.
Онкологиялық аурулар:
Қатерлі ісіктер жасушалардағы мутация нәтижесінде дамиды және әртүрлі органдар мен тіндерге әсер етуі мүмкін. Қатерлі ісіктің алдын алу үшін дұрыс және теңдестірілген диетаны ұстану керек, жаман әдеттерден аулақ болу керек және ауруды ерте сатысында анықтау үшін үнемі медициналық тексеруден өту керек.
Тыныс алу аурулары:
Бұған демікпе және өкпе аурулары сияқты аурулар жатады. Темекі шегу – тыныс алу денсаулығының ең жағымсыз факторларының бірі. Темекі шегуді толығымен тоқтату – алдын алудың негізгі шарасы. Шаңды және лас жағдайларда жұмыс істеу кезінде тыныс алуды қорғау құралдарын қолдану және иммунитетті нығайту үшін тыныс алу жаттығуларын орындау қажет.
Қант диабеті:
Бұл қандағы қант деңгейінің бұзылуымен байланысты созылмалы ауру. Қант диабетінің алдын алу үшін оны ерте кезеңдерде анықтау өте маңызды. Екінші типті қант диабетімен ауыратын туыстары бар адамдарға әр үш жыл сайын, әсіресе 45 жастан кейін қандағы қантқа тест тапсыру ұсынылады. Сонымен қатар, салауатты салмақты сақтау және тұрақты физикалық белсенділікпен айналысу керек.
Инфекциялық емес аурулардың алдын алудың жалпы шараларына дұрыс және теңдестірілген тамақтану, тұрақты физикалық белсенділік, салмақты бақылау, жаман әдеттерден бас тарту (әсіресе темекі шегуден) және тұрақты медициналық тексерулерден өту жатады. Осы нұсқауларды орындау жұқпалы емес аурулардың даму қаупін азайтуға және ұзақ мерзімді денсаулықты сақтауға көмектеседі.
Индира Кунбасова,
Жетісу облысы СЭБД басшысының орынбасары.
